Klimayı açtığınız anda kaputun altından gelen o metalik tıkırtı, uğultu ya da "grrr" sesi çoğu sürücüyü ilk anda paniğe sokar. Ama gürültünün kaynağı her zaman kompresörün kendisi değildir. Aşağıda sırayla şu soruları ele alıyoruz: ses gerçekten kompresörden mi geliyor, hangi ses hangi arızaya işaret eder, tamir mi değişim mi mantıklı, ve hangi durumda klimayı kullanmayı bırakmak gerekir.
En basit test: motor rölantide çalışırken klimayı kapatın, 20-30 saniye bekleyin, sonra açın. Ses klima açıkken başlıyor ve kapanınca kesiliyorsa kaynak klima sistemidir. Klima kapalıyken de devam ediyorsa muhtemelen kayış, gergi rulmanı veya alternatör devrededir.
İkinci ayrım noktası: sesin devirle ilişkisi. Gaza bastığınızda ses tizleşip hızlanıyorsa döner bir parça (kasnak, rulman, kompresör içi) sorumludur. Ses devirle değişmiyor, sabit bir tıkırtı ya da fışırtı halinde kalıyorsa gaz basıncı veya genleşme valfi tarafına bakmak gerekir.
| Duyduğunuz ses | Olası kaynak | Aciliyet |
|---|---|---|
| Sürekli uğultu / hırıltı, devirle artıyor | Kompresör kasnak rulmanı aşınmış | Orta – kayış kopabilir |
| Metalik tıkırtı, klima açılınca | Kompresör iç parçaları (piston, plaka) hasarlı | Yüksek |
| Kavrama sesi, sürekli aç-kapa (kısa aralıklarla) | Gaz azlığı, düşük basınç şalteri kompresörü sürekli devre dışı bırakıyor | Orta |
| Cırlama / ıslık, kayış tarafından | Gevşek veya sertleşmiş V kayışı | Düşük-orta |
| Fışırtı, sıvı akma sesi (kabin içinden) | Gaz seviyesi düşük, genleşme valfi | Düşük |
| Vınlama, klima açıkken fan hızıyla değişiyor | Kondenser fanı rulmanı veya kabin fanı | Düşük |
Not: kabin içinden gelen hafif üfleme/fışırtı seslerini kompresörle karıştırmayın. Kabin filtresi tıkalıysa fan zorlanır ve gürültü artar; filtre bakımı bu tür şikayetlerin şaşırtıcı biçimde büyük bir kısmını çözer.
Motor soğukken ve kesinlikle çalışmıyorken kompresör kasnağını elle çevirmeyi deneyin. Kavrama devre dışıyken dış kasnak serbest dönmeli; dönerken kum sesi, boşluk veya takılma hissediyorsanız rulman bitmiştir. Kasnağı elinizle yukarı-aşağı oynatabiliyorsanız yine rulman şüphelidir.
Kayış testi ise şu: klima kapalı, motor rölantide çalışırken kayışa (dikkatli, temassız) bakın. Titriyor, kenara kaçıyor ya da yüzeyi parlaklaşmışsa gerginlik veya kayış yaşı sorunudur. Kayış üzerine su püskürtüldüğünde ses bir anlık kesiliyorsa kaynak neredeyse kesin olarak kayış kaymasıdır.
Evet, dolaylı olarak. Soğutucu gaz aynı zamanda kompresör yağını taşır. Gaz düştükçe yağlama azalır, kompresör hem ısınır hem tırlar. Ayrıca düşük basınçta kavrama saniyeler içinde devreye girip çıkar; bu "tık-tık-tık" ritmi sürücülerin en sık şikayet ettiği klima kompresör gürültüsü tiplerinden biridir. Bu durumda gaz basmadan önce kaçak testi yapılmalı; yoksa aynı sorun birkaç ay sonra geri döner ve o arada kompresör iç aşınması artar.
| Seçenek | Ne zaman uygun | Dikkat edilecek |
|---|---|---|
| Kayış / gergi rulmanı değişimi | Ses kayış hattından geliyor, kompresör sağlam | Aynı serviste diğer aksesuar rulmanlarını da kontrol ettirin |
| Sadece kasnak + kavrama seti | Rulman bitmiş, kompresör iç kısmı sessiz ve soğutma iyi | Her modelde ayrı parça bulunmaz; bulunursa maliyet komple değişimin çok altındadır |
| Gaz + yağ tamamlama, kaçak onarımı | Soğutma zayıf, kavrama sık devreye giriyor | Önce kaçak bulunmalı; boyalı gaz basma geçici çözümdür |
| Kompresör komple değişimi | İçten metalik ses, talaş, kilitlenme | Kurutucu (drayer) ve genleşme valfi mutlaka birlikte değişmeli, sistem yıkanmalı |
| Kompresörü hiç değiştirmeyip klimasız kullanmak | Bütçe yok ve kavrama serbest dönüyor | Rulman kilitlenirse kayış kopar, şarj ve devirdaim de durur; sadece geçici tercih |
Dağılan kompresörün metal talaşı tüm devreye, özellikle kondensere ve genleşme valfine dağılır. Yeni kompresörü kirli devreye takarsanız aynı arıza kısa sürede tekrarlar. Bu yüzden düzgün bir işlemde sıra şudur: sistem boşaltma, hat yıkama (veya kondenser değişimi), kurutucu ve valf yenileme, vakum çekme, ardından üreticinin belirttiği miktarda gaz ve yağ. Vakum aşaması atlanırsa içeride kalan nem asit oluşturup yeni kompresörü de yer.
Diğer yazılar